2003 yılında Selçuk Üniversitesi Matematik Bölümü’nde yaşananlar, Türk akademia tarihinin en tuhaf, en ibretlik sayfalarından birini oluşturuyor. Ama bu sayfa uzun süre kapalı kaldı. Ta ki intihal yapanın tazminata mahkûm edilmesi, peşinden de FETÖ operasyonunda gözaltına alınmasına kadar.
Hatayı Bile Kopyaladılar
Olayın fitilini aslında bir Alman akademisyen ateşledi. Münih Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Hans Joachim Bungartz, Applied Mathematics and Computation dergisinde yayımlanan iki makaleyi incelediğinde ciddi bir sorunla karşılaştı: Matematik Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Durmuş Bozkurt ile doktora öğrencisi Kerem Yamaç’ın yazdığı çalışmalar, aynı bölümde görev yapan Prof. Dr. Haydar Bulgak ile eşi Dr. Ayşe Bulgak’ın daha önce yayımladığı makalelere birebir benziyordu. Kaynak gösterilmemiş, alıntı belirtilmemiş. Üstelik araştırmanın bulgularına göre Bozkurt ve Yamaç, özgün metindeki dil hatalarını bile aynen almıştı.
Bir paragrafı kopyalamak yetmez. Bir cümledeki yanlışı da kopyalamışlardı.
Prof. Bungartz iddialarını kanıtlarıyla Applied Mathematics and Computation‘a gönderdi; dergide 15 Ağustos tarihinde yayımlanan sayıda neredeyse bir ilk yaşandı: Editör John Casti, intihal yapılan bir makaleyi yayınladığı için hem matematik dünyasından hem de Bulgak çiftinden özür diledi. Haberler
Kurumlar Devreye Girdi: Tek Suçlu Öğrenci
Bulgak çifti durumu öğrenince hem üniversite yönetimine hem de YÖK’e başvurdu. Sonuç? Kurumların tepkisi son derece çarpıcıydı.
TÜBİTAK intihal olduğuna karar verdi; Prof. Dr. Durmuş Bozkurt ile Kerem Yamaç’a üç yıl teşvik vermeyeceğini açıkladı. YÖK Yüksek Disiplin Kurulu da intihali tespit etti, ancak yalnızca öğrenci Yamaç’ı suçlu buldu. Üniversite ise Bozkurt’u suçsuz ilan etti. Hürriyet
Bozkurt’un tutumu da kayda değerdi: “Öğrencim izin almadan ismimi kullanmış. Makaleleri şikayetten sonra fark ettim. YÖK ve üniversite beni suçsuz buldu” Haberler dedi.
Bir akademisyen, kendi adını taşıyan makaleyi şikâyetten sonra fark etmiş. Birinin bunu kabul edilebilir bulması için iyi niyetle yaklaşması gerekir; birinin bunu ciddiye almaması içinse kurumsal bir irade gerekir.
İntihal Yapan Terfi Etti, Fikrini Çaldırdıklar Sürgüne Gönderildi
Bulgak çiftinin avukatı Ali Altay’ın aktardığına göre Prof. Dr. Bozkurt terfi etti; Dr. Ayşe Bulgak’ın ise işine son verildi. İki yıl açıkta kaldı, mahkeme kararıyla görevine geri döndü. Hürriyet
Haydar Bulgak’ın durumu daha da ağırdı. Nanoteknoloji alanında uluslararası şöhrete sahip Prof. Dr. Haydar Bulgak, bu olayların ardından kampüs dışına, sırasıyla Seydişehir, Karaman ve Ereğli’ye sürüldü. Ders saatleri azaltıldı, hatta lisans dersleri verilmedi. Hürriyet O da her seferinde mahkemeye başvurdu; her seferinde lehine karar çıktı. Ama başkanlığı, ancak YÖK’ün doğrudan talimatıyla iade edilebildi.
Bu tablo için söylenebilecek tek şey şu: Türkiye’de zaman zaman haksızlığa uğramak yetmez — mahkeme kararlarını da takip etmek gerekir.
2016: Yargıtay Onayı ve Hemen Ardından Gelen Gözaltı
Yıllar sonra, Ankara 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, Bozkurt’un Bulgak çiftine tazminat ödemesine hükmetti. Sabah Yargıtay da bu kararı onayladı.
Ve hemen akabinde, daha önce tazminata mahkûm edilen Prof. Dr. Durmuş Bozkurt, Selçuk Üniversitesi’ndeki FETÖ operasyonu kapsamında gözaltına alındı. Sabah
Aynı yıl, üniversiteden ihraç kararı da geldi.
Sonunda Ne Oldu?
Bu hikâye, Türk akademik sisteminin o döneme ait birçok kırılgan noktasını tek bir çerçevede gösteriyor: intihalin nasıl örtbas edilebildiğini, kurumsal koruma mekanizmalarının nasıl işlediğini ve hak arayanın nasıl cezalandırılabildiğini.
Bulgak çifti sonunda mahkemelerden haklı çıktı. Ama ödenen bedel — yıllar, atamalar, açıkta geçen dönemler — bir mahkeme kararıyla geri alınamaz.
Kaynaklar
- “Bir intihal skandalı da matematik camiasında”, Hürriyet, 12 Eylül 2007 — hurriyet.com.tr
- “Türk Hocalar Çalışmıyor ‘Aşırıyor'”, Haberler.com, 12 Eylül 2007 — haberler.com
- “Üniversitelerde FETÖ operasyonu: 85 gözaltı”, Sabah, 20 Ağustos 2016 — sabah.com.tr